کاروانسرای خواجه نظر جلفا
کاروانسرای خواجه نظر جلفا یادگار صفوی در حاشیه ارس
کاروانسرای خواجه نظر مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان جلفا، کنار رودخانه ارس و پل ضیاء الملک واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۷۴۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
هنگامی که شاه عباس اول تصمیم به بازسازی و رونق جاده ابریشم گرفت، همه کاروانسراهای مخروبه و نیمهکاره در این مسیر تجاری بازسازی شد. اما توسعه جاده ابریشم باعث شد علاوهبر طرح نوسازی کاروانسراهای قدیمی، تعدادی کاروانسرای جدیدتر در این جاده ساخته شود. بههمین دلیل کاروانسراهایی بهمنظور اقامت و استراحت تاجران و مسافران جاده ابریشم اطراف رود ارس ساخته شد. یکی از مهمترین این کاروانسراها، کاروانسرای خواجه نظر بود.
تاریخچه بنا
تاورنیه فرانسوی این کاروانسرا را دیده و مینویسد: خواجه نظر از ارمنیان معتبری بود که از جلفا خارج شدند، چون در تجارت ترقی کرد و نزد شاه عباس و جانشین او شاه صفی اعتبارات حصل نمود او را کلانتر ملت ارامنه کردند. به افتخار وطن اصلی خود جلفا، ۲ کاروانسرای بزرگ در آن جا بنا کرد که هنوز در طرفین رودخانه باقی هستند و بیشتر از ۱۰۰۰۰۰ اکو در آنجا خرج کرد، اما این دو بنای عالی به واسطه فوت بانی ناتمام ماندند. در ۳ کیلومتری جلفا، کاروانسرای ویرانهای وجود دارد که بنای آن در زمان شاه عباس کبیر به هزینه خواجه نظر ارمنی، از مقربان درگاه شاهی به عمل آمدهاست. این کاروانسرا به نام کاروانسرای جلفا نیز معروف است.
مشخصات بنا
کاروانسراهای عباسی دارای پلانهای مدور، چند ضلعی، دو ایوانی، و کاروانسرا با تالار ستون دار و چهار ایوانی بودهاند. اما در این بین یک سری کاروانسراها دارای پلانهای متفاوت با این الگو میباشند. مانند کاروانسرای سبزه وار و نیز کاروانسرای خواجه نظر جلفا.
این کاروانسرا دارای حیاط مرکزی و سه ایوان در سه طرف حیاط میباشد بنا در سه ضلع حیاط چرخیده و مصالح آن سنگتراش و آجر میباشد. دارای پوششهای گنبدی شکل با طاق جناقی میباشد. پلان مستطیل شکل دارد از داخل راهروهایی جهت دسترسی به اتاقها وجود دارد. طول بنا دو برابر عرض آن میباشد.
خواجه نظر که بود؟
اگر به اصفهان سفر کرده باشید حتما نام خیابان نظر را شنیدهاید. درحقیقت این خیابان به نام خواجه نظر نامگذاری شده که از تاجران ارمنی مشهور دوره صفوی بوده است. در زمان شاه عباس صفوی، گروهی از ارامنه ساکن در منطقه جلفا به اصفهان رفتند و در محله تازه تاسیسی به نام جلفا ساکن شدند. خواجه نظر و برادرش خواجه صفر به فرمان شاه عباس صفوی، سرپرست ارامنه اصفهان بودند و نزد شاه محبوبیت خاصی داشتند. خواجه نظر با اجازه شاه و با هزینه صد هزار کرور، اقدام به ساخت کاروانسرای بزرگی در زادگاه خود کرد. او قصد داشت پذیرای مسافرانی که از آب ارس میگذرند باشد. اما پیش از اتمام آن درگذشت و بنای کاروانسرا ناتمام باقی ماند. قبر خواجه نظر در قبرستان عمومی جلفای اصفهان قرار دارد.
مسیر دسترسی
کاروانسرای خواجه نظر پنج کیلومتری غرب شهر جلفا و در ساحل جنوبی ارس قرار گرفته است. پس از خروج از شهر جلفا در جاده ساحلی ارس به سمت کلیسای سنتاستپانوس به راه بیفتید. بعد گذراز پارک کوهستان و پل تاریخی ضیاءالملک، بلافاصله کاروانسرای خواجه نظر را سمت راست جاده خواهید دید. این کاروانسرا دومین جاذبه تاریخی در مسیر گردشگری غرب جلفا است. شما میتوانید در مسیر بازگشت به جلفا از این جاذبه بازدید کنید.
شرایط بازدید
درحالحاضر بازدید از کاروانسرای خواجه نظر رایگان است و احتیاجی به تهیه بلیت ندارید
کنار کاروانسرا، یک پارک ساحلی زیبا به نام درنا ساخته شده است. شما میتوانید همراه با خانواده صبح زود در پارک و کنار رود ارس به صرف صبحانه بپردازید و بعد از باز شدن در کاروانسرا از این جاذبه تاریخی دیدن کنید. اگر نگاهی به شمال کاروانسرا بیندازید، منظره زیبایی از ترکیب کوههای سرخ رنگ و رود ارس را میبینید. برای ثبت این منظره بینظیر حتما دوربین عکاسی همراه خود داشته باشید.
آدرس:
آدرس: شهرستان جلفا جاده به سمت کلیسا
نظرات
0 نظر